Adı ve Tipi : NUSRAT – Mayın Gemisi

İnşaa Tarihi ve Yeri : 1911-Kiel Almanya

Tonajı : 365 Ton

Askerî Hizmete Girişi : 1913

Boyu ve Eni : 40m.-7.5m.

Derinliği : 3,4 m.

Çektiği Sn : 2 m.

Silahları : 1 Adet 7,5/40 Top 2 Adet 4,7 top, 2 mk. 5b.

Mayın Kapasitesi : 40 Adet

Sürati : 15 mil

Terhis Târihi : 1955

Gemi Komutanı : Yüzbaşı Tophaneli Hakkı Bey

Mayın Grup Komutanı : Yüzbaşı Hâfiz Nazmi Bey

Mürettebat Sayısı : 61 kişi

Mürettebat :

Hafız Nazmi Bey: Balkan Savaşı’ ndan sonra Çanakkale Boğazı Mayın Grup Komutanlığı’ na ve Kılavuzluğa atanmıştır. Balkan Savaşı’nda bir iki düşman gemisini batırmıştır. 18 Mart 1915’te kazanılan başarıda büyük pay sahibi olan Hafız Nazmi Bey binbaşılıktan emekli olmuştur. Binbaşı Nazmi (Akpınar) 65 yaşında iken 5 Mayıs 1940’ da vefat etmiştir.

Tophaneli Hakkı: Nusrat Mayın Gemisi komutanıdır. Bu görevden iki gün önce kalp krizi geçirmiştir. Tüm ikazlara rağmen bu göreve katılmak istemiştir. Mayınların döşenmesinden sonra, geminin düşman projektörlerine yakalanıp, görev başarısızlığa uğrayacak korkusuyla ikinci bir krizle, Çanakkale’ ye dönemeden vefat etmiştir. Şahadet şerbetini içmiştir.

Diğer Personel: Güverte Yüzbaşısı Hüseyin, Onyüzbaşı Çarkçı Ali, İkinci Çarkçı Ahmet, Üçüncü Çarkçı Yüzbaşı Hasan, Elektrik Zabiti Mülazım Hasan, Top Zabiti Mülazım Kadri Bey ve elli dört nefer.

Gösterdiği Yararlılıklar : 18 mart 1915′de, Çanakkale Deniz Harbinde düşman gemilerinden, İngiliz donanmasına ait IRRESISTTBLE ve OCEAN gemileriyle, Fransız donanmasına ait BOUVET zırhlı gemilerinin boğazın karanlık sularına gömülmesini sağlayan mayınları döşemiştir.

Makus Talihi : 1955 yılında “terhis edildikten” sonra, 1962 yılında satılarak şekli değiştirildi ve çeşitli deniz nakliyat şirketlerince “kuru yük gemisi” olarak kullanıldı. “Ekonomik ömrünü tamamladı” gerekçesiyle terk edildi ve 1990 yılı Nisan ayında Mersin Limanında battı. 1999 yılında Gönüllü kişilerce tekrar yüzdürüldü, “müze”olarak kullanılması için düzenlenen kampanyalara kimse ilgi göstermeyince “jilet” yapılmaya mahkûm edilmişti.

Sonuç  : 2003 yılında, Tarsustaki Çanakkale Parkında Müze olarak sergilenmeye başlamıştır.

Çanakkale Nusrat Mayın Sayesinde Geçilmedi

 ”Derinlerdeki Tarih”, “Çanakkale Geçildi mi?” gibi belgesellere imza atan Savaş Karakaş, Çanakkale Deniz Savaşı’nın dakika dakika kronolojisini çıkardı. Karakaş, “1915′in 7-8 Mart gecesi Nusrat mayın gemisinin deposunda kalan son 26 mayın Çanakkale’yi geçilmez kıldı” diyor…

Yapımcı Savaş Karakaş,18 Mart 1915′teki Çanakkale deniz savaşının dakika dakika kronolojisini çıkardı.

Aynı zamanda dönemin fotoğraflarını belgeleyen Karakaş, ekibiyle birlikte Çanakkale Savaşı sırasında batırılan denizaltı ve savaş gemilerinin enkazına daldı. Karakaş, batırılan gemilerin sualtı fotoğraflarını çekerek “Onlar artık sır değil” dedi.

“Derinlerdeki Tarih”, “Kayıp Denizaltılar Nerede” ve “Çanakkale Geçildi mi” gibi belgesellere imza atan Karakaş, Çanakkale’yi 18 Mart’ta geçilmez kılan sırrın, depoda kalan son 26 mayın olduğunu belirtti. Karakaş şöyle konuştu:

“1915′in 7 – 8 Mart gecesi Nusrat mayın gemisinin döktüğü 26 mayın Çanakkale’yi geçilmez kılmıştı. Anılara göre bu 26 mayın, depoda kalan son gruptu.

Nusrat ve onun döşediği 26 mayın, Fransız savaş gemisi Bouvet ile İngiliz savaş gemileri Irresistible ve Ocean’ı denizin dibine gönderdi. İngiliz muhabere kruvazörü Inflexible, Fransız savaş gemileri Gaulois ve Suffren yaralanıp savaş meydanından kaçtı. Tarihin akışı Nusrat’ın dümen suyunda şekillendi.”

 Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı, ilimizin en önemli gezi yerlerinden birisidir. Parkın kara sınırlarını Gelibolu Yarımadası’nın Saroz Körfezindeki Ece Limanı ile Çanakkale Boğazında yer alan Akbaş İskelesi arasında çizelecek bir hat oluşturur. Seddülhabir Köyü çevresindeki Tekke ve Hisarlık Burunları, Ertuğrul, Morto, İkiz koyları, Alçıtepe, Kerevizdere, Zığındere ile kuzeydoğuda yer alan Arıburnu, Conkbayırı, Kocaçimen, Kanlısırt, Anafartalar ve Suvla koyları, savaşın cereyan ettiği başlıca alanlardır. Çanakkale Savaşları sırasında büyük cesaret göstererek şehit olan birlikler ve şahıslar adına bugün Gelibolu Yarımadasında çok sayıda şehitlik vardır. Her biri ayrı bir kahramanlık örneği olan bu şehitliklerin en önemlisi Morto Koyu’nda, Hisarlık tepe üzerinde tüm şehitlerimizin anısına dikilen ÇANAKKALE ŞEHİTLER ABİDESİ’dir. Gelibolu Yarımadası üzerinde, Çanakkale Savaşlarında hayatlarını kaybeden yabancı askerler için de anıt ve mezarlıklar vardır.

Şölendeki huzursuzluğun had dereceye ulaştığını gören ” Göklerde Gürleyen “, “Bulutları Devşiren”, “Şimşekler Savuran”, ve de başının bir ismari ile Olympos Daği’ni titreten Tanrıların Kralı Zeus,l olaya müdahale etmek ihtiyacını duyar ve Gök Tanrıçası Hera, Zeka Tanrıçası Athena ve Ask Tanrıçası Afrodit arasından bu secimin yapılmasına ve secimi de Olympos Daği’nin en uzak bir bölümünde oturan, gene kahinlere göre büyüdüğünde ülkesinin başına büyük bir felaket açacağı bilinen, kurban edilmek üzere bir çobana teslim edilen, ancak çobanın merhametiyle ölümden kurtulan bir ölümlü yapacaktır… Tanrıların Babası Zeus böyle istemektedir… Bu ölümlü de, Troya Kralı Priamos’us oğlu Paris’tir. Ida (kaz) Dağı’nda her şeyden habersiz sürülerini otlatmakta olan Paris’in karşısına çıkan bu üç Tanrıça O’na içlerinden hangisinin en güzel olduğunu sorarlar… Elmayı Paris’e teslim ederler. Paris için gerçekten zor bir secimdir bu.. Çünkü üç Tanrıça da çok güzeldir… Paris kararsızlık içerisinde iken Tanrıcalar O’nu etkilemek için belki de tarihin ilk rüşvetini teklif ederler… Gök Tanrıçası Hera, Paris’e kendisini seçtiği takdirde Asya’nın en güçlü Krallığını vaat eder.. Zeka Tanrıçası Athena ise O’nu dünyanın en bilge kişisi yapacağını.. Ama Ask Tanrıçası Afrodit’in teklifi Paris için hepsinden daha cazibelidir… Afrodit O’na dünyanın en güzel kadınını vaat eder… Ve Paris, dünyanın en güzel kadınına sahip olabilme uğuruna tercihi Ask Tanrıçası Afrodit için kullanarak, biraz evvel kendisine üç Tanrıça tarafından teslim edilen Altın Elmayı Afrodit’e verir…Hera ve Athena, Paris’in kendilerini seçmediğine çok kızmışlardır ve Paris’in yanından ayrılırken Ondan bunun intikamını çok acı şekilde alacaklarına yemin ederler…Günler geçer aradan, önce Paris asil ailesinin yanına döner ve günlerden bir gün bir vesile ile evine gittiği Sparta Kralı Menelaos’un genç ve güzel karisi Helana (Güzel Helen)’ya aşık olur ve Ask Tanrıçası Afrodit’in yardımı ile onu Troya’ya kaçırır…Bunu üzerine Menelaos’un kardeşi Agamemnon ordusu ile birlikte Troya’ya saldırır…Ve iste Meşhur Troya Savaşları başlamıştır artık…Nifak Tanrıçası Erins’in Pelion Dağında saçtığı nifak tohumları yeşermiş ve Aka’lılarla Troya’lılara karşı karşıya getirmiştir. Tarihin en kanlı savaşları cereyan etmeğe başlamıştır artik…

Yıllarca süren savaşlar sonucunda Akha’lılar, Troyalıları bir savaş hilesi yapmadan yenmenin mümkün olamayacağını düşünürler. Bunun üzerine içersine Akha’lı kahraman savaşçıların saklandığı bir Tahta At’ı, Troya’nın surlarının dibine bırakarak geri çekilirler…Akha’lilarin kaçtığına kanaat getiren Troya’lılar Tahta At’ı içeri alarak eğlenmeye başlarlar…Şölen sarhoşluğu içerisinde bulunan Troya’lı nöbetçiler, Tahta At’ın içersinden çıkan Akha’lı savaşçılar tarafından öldürülür ve Troya’nın kapıları Akha savaşçılarına açılır…Sonucta Troya Akha’lılarca işgal edilmiş Troya Kralı Priamos ve oğlu Paris, Thetis’in torunu Neoptelamos tarafından öldürülmüştür…Hera ve Athena ettikleri yemini tutmuş Paris’ten öçlerini almışlardır…Menelaos da karisi Helena’ya yeniden kavuşmuştur. Ünlü Ozan Homeros’un Destanlarına konu aldığı meşhur Troya Savaşlarının cereyan ettiği topraklar, artik bugün ne bir mitolojinin yaşandığı ne de akil almaz entrikaların çevrildiği topraklardır. Çanakkale’ye 30 kilometre mesafede bulunan bu topraklarda MÖ.. 3000 yılından bu yana geçmişini anılarını gözlerimizin önüne seren bir uygarlık kalıntısı bulunmaktadır. Her gecen gün, yüz binlerce insanin geçmişi tekrar yasarcasına gezdiği Troya şehrinin kalıntıları insana”Keşke Schlieman hazineleri bulmak uğuruna burayı tahrip etmeseydi de siz Troya’nın arkeolojik kalıntılarını daha iyi inceleyebilme fırsatını bulabilseydiniz…”dercesine sessizce ziyaretçilerini beklemektedir..

Troya’da ilk sistemli kazılar, W. Dörpfeld tarafından başlatılmış ve bunun da 1923 – 1938 yılları arasında Prof. Carl Blegen’in kazıları izlemiştir. Bugün, Troya’da Çanakkale Vali’liğince geniş kapsamlı cevre düzenlemeleri yapılmaktadır. Blegen’nin kazıları sonucu ortaya çıkartılan Troya’nin stratigrafisine göre MÖ.. 3000 ile MS.. 400 yılları arasında 9 değişik tabaka halinde yerleşme merkezlerinin mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Çanakkale’nin önemli kalelerinden olan bu kalenin ne zaman yapıldığı kesin olarak belirtecek bir belgeye rastlanmamakla beraber, XV.yüzyılın ortalarında Fatih Sultan Mehmet tarafından boğazı kontrol altına almak amacıyla yaptırıldığı sanılmaktadır. Kanuni Sultan Süleyman döneminde, 1551’de kalenin burçları onarılmıştır. Çimenlik Kalesi karşısındaki Kilitbahir Kalesi ile birlikte Çanakkale Boğazı’nı kontrol altında tutan askeri strateji yönünden önemli bir savunma kalesidir. Batı kaynaklarında bu kaleden Anadolu veya Asya Hisarı olarak söz edilmektedir. Boğazın aşağı kesimlerinde sonradan yeni kaleler yapıldığından ötürü de bu kaleye Kalâ-i Sultaniye ismi verilmiştir. Kalenin iki tarafı denize, bir tarafı da karaya açılmaktadır. Dördüncü cephesini ise Kocaçay olarak isimlendirilen akarsu sınırlamaktadır. Kalenin yanındaki yerleşimde bir zamanlar çanak-çömlek imalathaneleri bulunuyordu.

Kale-i Sultaniye’nin dışarıya açılan kapısı üzerinde 1.37×0.58 m. ölçüsünde iki satırlık Türkçe bir kitabesi bulunmakla beraber bu kitabenin tamamı tahrip edildiğinden okunamamıştır. Ekrem Hakkı Ayverdi bu kitabenin 1570-1571 tarihini taşıdığını ve yapının Kilitbahir Kalesi’ndeki 1541-1542 tarihli Kanuni kulesinin benzeri olduğunu ileri sürmektedir. Kitabenin son mısrasındaki 1570-1571 tarihi de okunabilmektedir. Bu da bu kapının bulunduğu bölümün Sultan II.Selim döneminde değişikliğe uğradığını kanıtlamaktadır.

Çanakkale Boğazı’nın en dar yerinde olan kale, dış surlar ve iç kale olmak üzere iki ayrı bölümden oluşmuştur. Bunlardan dış surlar 110×160 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı olup, duvarların kalınlığı 5-7 m. arasında değişmektedir. Kale girişinde 15.50 m. yüksekliğinde bir kule, bunun yanında da küçük bir cami bulunmaktadır. Ayrıca avlusunda da bir hamam vardır. Kalenin üzerinde 2 m. kalınlığında mazgallar bulunmaktadır. Buradaki kulelerin tümü duvarlardan dışarıya doğru taşkın olarak yapılmıştır. İçlerinde en önemlisi de sur duvarlarının ortasında 14 m. ye kadar yükselen, 15.50 m. çapındaki kuledir.

İç kale Ahmedek olarak da isimlendirilir. 28.70×42.50 m. ölçüsünde 20 m. yüksekliğinde, 7 m. kalınlığında duvarları olan görkemli bir yapıdır. İç kale üç katlı ve bir de üst sofadan oluşmaktadır. Bunlardan birinci kat avludan 4 m. yüksekliktedir. Kuzey yönündeki basık kemerli bir kapıdan kalenin içerisine girilmektedir. İkinci katta 5 m. çapında, kubbeli on odası bulunmaktadır. Bu kalenin de duvarları 5 m. kalınlığındadır.

XIX.yüzyılda terk edilen kalenin deniz tarafındaki dış duvarı ile burçları Sultan Abdülaziz döneminde 1863’te yıktırılmış ve buraya toprak tabyalar yaptırılmıştır. Özellikle eski mazgallar bozulmuş ve geniş alanlar toplar için oluşturulmuştur. I.Dünya Savaşı sırasında da büyük ölçüde tahrip edilmiş, ahşap katları sökülmüş, duvar taşları da çevredeki yapılarda kullanılmıştır.

Piri Reis’in Kitab-ı Bahriye isimli eserini burada yazdığı söylenmekte olup, günümüzde müze olarak kullanılmaktadır.

Kilitbahir Kalesi (Eceabat)

Osmanlı kale mimarisinin en görkemli eserlerinden olan Kilitbahir Kalesini Fatih Sultan Mehmet 1462 yılında yaptırmıştır. Kilitbahir Kalesi, deniz kilidi anlamına gelen bir sözcüktür. Bu kalenin yapımından sonra boğazın aşağı kesiminde yeni kaleler yapıldığından ötürü de Kilitbahir’e Eski Hisarlar ismi verilmiştir. Karşısındaki Kale-i Sultaniye ile arasındaki uzaklık 1.200-1.250 m.dir.

Çanakkale Boğazı’nın kontrolü için yaptırılmış, daha sonra genişletilmiş ve buraya kulelerle tabyalar eklenmiştir. Bunların başında Sarıkule, Mecidiye ve Namazgah tabyaları gelmektedir. Ayrıca Kanuni Sultan Süleyman da 1551’de buraya giriş kapısı kulesi ile yeni bir sur daha eklemiştir. Kilitbahir Kalesinin çevresi bir taraftan deniz, diğer taraftan da geniş ve derin hendeklerle korunmaktadır.

Kalenin hiçbir yerde karşılaşılmayan kendine özgü bir planı vardır. Ancak, nedense surların duvar kalınlıkları Çanakkale’deki diğer kalelerle ölçülemeyecek kadar zayıf tutulmuştur. Buna karşılık yonca planı şeklindeki üç avlulu iç kale çok daha kuvvetli, korunaklı bir yapıya sahiptir. İç kale yedi katlı olup, her katta değişik sayıda ve ölçüde hücreler bulunmaktadır. Duvarları oldukça düzgün moloz taşlardan yapılmış ve kalenin her yüzüne de pencere ve mazgallar açılmıştır.

Kanuni Sultan Süleyman zamanında yapılan köşe kulesi oldukça iri kesme taşlardan yapılmış olup, üç kattan meydana gelmiştir. Üzeri kubbe ile örtülüdür. Giriş kapısı üzerine de bir yazıt konulmuştur. Ayrıca bu girişin kuzeyine 1893-1894 yıllarında kesme taştan mazgalsız bir de koruma duvarı eklenmiştir. Bu duvarın arasında da yer yer tuğla ve mermer parçalarına rastlanmaktadır.

Seddülbahir Kalesi (Eceabat)

Seddülbahir Kalesini Sultan IV.Mehmet döneminde, Ferit Ahmet Paşa Mimar Mustafa Ağa’ya 1659’da yaptırmıştır. Bu kale günümüzde yıkık ve harap durumdadır.

Bozcaada Kalesi (Bozcaada)

Bozcaada Kalesi, Bozcaada koyunun kuzey tarafında Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılmıştır. İlk yapılışına ait kitabesi günümüze gelememiştir. Kale XV.yüzyıl eseridir. Ancak sonraki yıllarda yapılan onarımlarla orijinalliğinden büyük ölçüde uzaklaşmıştır.

Köprülü Mehmet paşa’nın sadrazamlığı sırasında bir süre Venediklilerin eline geçen Bozcaada Osmanlılar tarafından yeniden ele geçirilince kale onarılmış ve genişletilmiştir. Randolp bu kalenin dikdörtgen şeklinde olduğunu ve 20 topunun bulunduğunu belirtmiştir. Yine kale içerisinde Osmanlı yerleşim alanı olduğu Randolp’tan öğrenilmektedir.

Kalenin giriş kapısı üzerinde Sultan II.Mahmut tarafından yaptırılan onarıma ilişkin bir kitabe bulunmaktadır.

“Yaptı bu kal’e-i mansurayı Sultan Mahmud

Hak te’alâ ede a’dasın her dem makhûr

Aynıyâ düşdü dedim mısra tarihi metin

Oldu Bozcaada’nın kal’e ve şehri-ma’mûr” 1231 (1815)

Kalenin deniz tarafındaki kapısı üzerinde de bir diğer yazıt bulunmaktadır.

“Etdi bu hısn-ı hasini yeni baştan tecdid

Han Mahmud şiyem dâd u dârâ tedbir

Her gören eyledi tarihini Aynî Tahsin

Buldu Bozcaada’nın suru ne zibâ ta’mir” 1231 (1815)

Kale, günümüze iyi bir durumda ulaşan, bir iç kale ile bunun içerisindeki kule ve burçların takviye ettiği surla çevrilidir. Ayrıca sarnıcı, cephanelik, karargâh binaları ile sahile kadar uzanan dış surlar da bunları tamamlamıştır. Limandan 1.5 km. içeride 1842’de ikinci bir kale daha yaptırılmıştır. Yenikale ismiyle anılan bu yapının da yazıtı bulunmaktadır.

Kale, şehirden iki yanı muntazam duvarlarla örülü geniş ve derin bir hendekle ayrılmıştır. Kale kapısı bu hendeğin üzerinde olup, bir köprü ile içeriye girilmektedir. Günümüzde sabit olan bu köprünün eskiden asma köprü olduğu bilinmektedir.

İskiter Kalesi (Gökçeada)

Çanakkale, Gökçeada, Yukarı Kaleköy’de bulunan İskiter Kalesi’nin yalnızca surlarının bir bölümü günümüze ulaşabilmiştir. Cenevizliler tarafından yapılan bu kale, Çınarlı Ovası’na hakim bir tepede olup, moloz taştan yapılmıştır.

Baba Kale (Ayvacık)

Babakale’ye ismini veren bu kalenin kitabesinden öğrenildiğine göre; Sultan II.Ahmet döneminde Cenevizli korsanlardan korunmak üzere Vezir Kaptan Mustafa Paşa tarafından 1725 yılında yaptırılmıştır. Hızr-ül Bahir (Tılsımlı Kale) olarak tanınan bu kalenin içerisine sonraki yıllarda Piri Reis’in gemicilerinden Latif Baba’nın türbesi yapılmış, bu yüzden de Baba Kale ismini almıştır.

Baba Kale, dikdörtgen planlı bir yapı olup, dört burcu ve her burcunda da on tane top yeri bulunmaktadır.

Gelibolu Kalesi (Gelibolu)

Bu kalenin antik çağlarda yapıldığı sanılmaktadır. Bizans İmparatoru I.Iustinianus tarafından yeni baştan yapılırcasına onarılmıştır. Evliya Çelebi’den öğrenildiğine göre; dik ve kesik kayalar üzerinde altı köşeli bir kale idi. Kalenin 70 kulesi vardı. Ayrıca kale içerisinde 300 ev bulunuyordu. Topçubaşı, cebeci, kethûdabaşlarına ait konaklar da yine kalenin içerisinde idi. Su sarnıçları, cami ve hünkâr hazinesinin de bulunduğu bu kaleden yalnızca bir burç kalıntısı günümüze gelebilmiştir.

Kumkale Kalesi

Çanakkale Boğazı girişinde bulunan bu kale, Sultan IV.Murad zamanında yapılmıştır. Günümüzde Milli Savunma Bakanlığı’nca kullanılmaktadır.

Nara Kalesi

Çanakkale’nin6 km. uzağında, Nara’da bulunan kalenin yapımına Sultan II.Selim zamanında, 1807’de başlanmış, Sultan II.Mahmut döneminde de tamamlanmıştır.Kalenin duvarlarının yapımında antik Abydos kentinin kalıntılarından getirilen taşlar kullanılmıştır.

Yapımına 1952 yılında karar verilen ve temeli 17 Nisan 1954 tarihinde atılan anıtın inşası 6ya da 5 yılda tamamlanarak 21 Ağustos 1960 günü açılmıştır. Anıt için 1944 yılında yapılan yarışmayı Mimar Doğan Erginbaş, İsmail Utkular ve Mühendis Ertuğrul Barla’nın projelendirdiği eser kazandı.Finansal nedenlerden dolayı yapımı birkaç defa durdurulan anıtın 15 Mart 1958 tarihinde sadece gövde kısmı tamamlanabildi. Bu arada Milliyet gazetesi tarafından ülke genelinde bağış kampanyası düzenlendi. Resmi açılışı 21 Ağustos 1960 tarihinde yapılan anıtın altında Savaş Eserleri Müzesi, yanında Mehmetçik Anıtı ve Türk Şehitliği bulunmaktadır. Morto Limanı ile Çanakkale Boğazının girişi arasındadır.

Üzerinde 25×25 m kaide yer alan 4 ayak üzerine oturtulmuş olan yapının yüksekliği 41,7 metredir.Ayakların genişliği 7,5 metredir.Anıt tümüyle 625 metrekarelik bir alanı kapsamaktadır.

Saat Kulesi kare planlı, aşağıdan yukarıya doğru incelen prizma planlıdır. Kesme taştan yapılmış olan kule bir balkon, üç silme ile dört bölüme ayrılmıştır. Bunun üzerine de çanın asıldığı çokgen gövdeli bir köşk yerleştirilmiştir. Bu köşkün altında dört yöne doğru yuvarlak kadranlı birer saat bulunmaktadır.

Kulenin iki ve üçüncü katlarında hafif sivri kemerli aydınlık pencereleri bulunmaktadır. Kuleye güney cephesindeki bir kapıdan girilmektedir. Ayrıca kuzey yönüne de yuvarlak kemerli bir çeşme yerleştirilmiştir. Çeşmenin mermerden yalak ve ayna taşı bulunmaktadır.Saat Kulesinin kaidesinde çeşmenin silinmiş olan bir bulunmaktadır.

T.Hancıoğlu’nun okuduğu bu kitabe:

Pir şehinşahın zülal-i himmeti eyledi reyyan milleti

Barek Allahu hazret-i Abdülhamid oldu her ferdin medar-ı raveti

Ya ilahi sen bağışla millete iştimal etti cihane niğmeti

Munteşir envari şavi seraser herkezin artmakta mesudiyeti

O makkarrı hemişe hayr endişenin ola her yıl ömrünün her saati

Bunda saat var, burcunda var nazıra, çeşme var, ayine var kıldikkati

Birde afatı savaıktan masum eylemek üzre konuldu aleti

Bahusus etti Cemil Paşa gibi bundan gayrituri çok hizmeti

Hazreti Mevla müesser eylesin nice umrana o hali hasleti

Hame ran ol zevkaı şükran eyle astikanın işte budur himmeti

Aleti tezyin eyleyip tarihini söyle yahu geldi eşref saati

Sene 1313 Ketebehu Recep Yesari.

II.Abdülhamid döneminde, 1889’da Çanakkale’nin önde gelen Yahudi ailelerinden Halyo, bu çarşıyı yaptırmıştır. Bazılarına göre de çok daha önceden yaptırılmış olan bu çarşıyı Halyo onarmış ve kullanıma açmıştır. Bu çarşının İstanbul’daki Mısır Çarşısı’nın küçük bir minyatür örneği olduğu söylenmektedir. Üzerinin küçük kubbelerle örtülü olduğu, içerisinin de çokgen köşeli pencerelerle aydınlatıldığı kaynaklardan öğrenilmektedir. Çarşıda daha çok cep aynaları satıldığından ötürü Aynalı Çarşı ismi buraya yakıştırılmıştır.

Çanakkale’nin sembolü olan Aynalı Çarşı’nın onarımı Çanakkale Belediyesi’nce yapılmıştır. Günümüzde iki katlı olan çarşının dış cephesinde sıra halinde dükkanlar bulunmaktadır. Ayrıca içerisinde bir koridor çevresinde odalar sıralanmıştır.